Çocuğunuzun yaşıtlarına göre daha az konuştuğunu fark ettiyseniz, “acaba erken mi davranıyorum?” diye düşünüyor olabilirsiniz. Aşağıdaki kısa değerlendirme, gözlemlerinizi yapılandırmanıza ve bir uzman görüşünün sizin için ne kadar öncelikli olduğunu anlamanıza yardımcı olmak için hazırlandı.

Dil gelişiminde yalnızca kelime sayısı değil; çocuğun anlaması, iletişim niyeti, jest ve mimik kullanımı da önemlidir. Buradaki sorular, bu farklı boyutları birlikte gözden geçirmenizi sağlar. Geç konuşan çocukların bir kısmı zamanla yaşıtlarını yakalar; ancak hangi çocuğun yakalayacağını önceden kestirmek mümkün olmadığından, işaretler sürüyorsa bir değerlendirme önerilir.

Bir uzmana danışmayı düşündüren işaretler

  • 18 ayda 10’dan az kelime kullanması
  • 2 yaşında iki kelimeyi birleştirememesi (örn. “anne su”)
  • Basit yönergeleri (örn. “topu getir”) anlamakta zorlanması
  • İstediğini anlatmak için işaret/jest yerine yalnızca ağlaması ya da elinizi çekmesi
  • Söylediklerinin aile içinde bile çoğunlukla anlaşılmaması
  • Adıyla seslenince tutarlı biçimde tepki vermemesi

Sık sorulan sorular

Çocuğum geç konuşuyorsa beklemeli miyim, yoksa hemen mi değerlendirmeliyim?

Bazı işaretler (18 ayda 10’dan az kelime, 2 yaşında iki kelimeyi birleştirememe, yönergeleri anlamada zorluk, sizi anlamakta güçlük) beklemek yerine değerlendirme gerektirir. Geç konuşan çocukların bir kısmı yaşıtlarını yakalar; ancak hangi çocuğun yakalayacağı önceden bilinemediğinden işaretler sürüyorsa erken değerlendirme önerilir.

“Erkek çocuklar geç konuşur” doğru mu?

Cinsiyetin etkisi istatistiksel olarak vardır ama oldukça küçüktür. Bu söz çoğu zaman bir teşhis değil, erteleme bahanesi olarak kullanılır. Yukarıdaki işaretler varsa kız ya da erkek fark etmeksizin değerlendirme zamanı gelmiştir.

Geç konuşmanın nedeni ne olabilir?

İşitme sorunları, gelişimsel dil bozukluğu, otizm spektrumu ya da yalnızca geç dil başlangıcı gibi farklı nedenler olabilir. Bu yüzden değerlendirmede önce işitmenin kontrol edilmesi ve dilin farklı boyutlarının birlikte incelenmesi önemlidir.

Bu test tanı koyar mı?

Hayır. Bu yalnızca bir farkındalık ve tarama aracıdır; tıbbi tanı yerine geçmez. Kesin değerlendirme yalnızca yüz yüze yapılan profesyonel inceleme ile mümkündür.