Çocuğunuzun göz teması, adına tepkisi ya da iletişim biçimiyle ilgili bir tereddüdünüz varsa, internetteki bilgi yığını çoğu zaman yardımcı olmaktan çok kaygı veriyor. Aşağıdaki kısa farkındalık aracı, gözlemlerinizi yapılandırmanıza ve bir uzman görüşünün sizin için ne kadar öncelikli olduğunu görmenize yardımcı olmak için hazırlandı.

Önemli bir not: Otizm spektrum bozukluğu (OSB) hiçbir testle “evde” tanılanamaz. Tanı; çocuğu farklı açılardan gören bir ekibin (çocuk psikiyatristi/nöroloğu, dil ve konuşma terapisti ve diğer uzmanlar) yaptığı kapsamlı bir değerlendirmeyle konur. Bu araçtaki sorular, araştırmalarda erken dönemde dikkat edilen sosyal iletişim göstergelerine dayanır; amaç tanı koymak değil, erken bir görüşün ne kadar öncelikli olduğunu anlamanıza yardımcı olmaktır.

Erken dönemde dikkat edilen sosyal iletişim işaretleri

  • Adıyla seslenince tutarlı biçimde tepki vermemesi
  • Göz temasının sınırlı ya da kaçamak olması
  • İlgisini çeken bir şeyi paylaşmak için işaret etmemesi/göstermemesi
  • Siz bir şey gösterdiğinizde bakışınızı izlememesi (ortak dikkat)
  • Hayali/sembolik oyunun (örn. muzu telefon yapmak) az olması ya da hiç olmaması
  • Tekrarlayıcı hareketler, nesneleri sıralama, rutin değişimine aşırı tepki
  • Daha önce kazandığı kelime, beceri ya da göz temasını kaybetmesi (regresyon)

Sık sorulan sorular

Bu araç otizm tanısı koyar mı?

Hayır. Bu kesinlikle bir tanı testi değildir; yalnızca bir farkındalık aracıdır. Otizm tanısı yalnızca çocuk psikiyatristi/nöroloğu ve ilgili uzmanların yer aldığı kapsamlı, yüz yüze bir değerlendirmeyle konabilir.

Geç konuşma ile otizm aynı şey mi?

Hayır. Yalnızca geç konuşan çocuklarda göz teması, işaret etme, ortak dikkat ve sembolik oyun gibi sosyal iletişim becerileri genellikle yerindedir — çocuk anlatamaz ama anlatmak ister. Otizmde fark yalnızca konuşmada değil, iletişimin kendisindedir. İki tabloyu ayırmak bir uzmanın işidir.

İşaretler çıktıysa ne yapmalıyım?

Beklemeyin, ama paniğe de kapılmayın. Bir uzmana başvurun. Bir dil ve konuşma terapisti çocuğunuzun iletişimini değerlendirip gerektiğinde sizi kapsamlı tanı süreci için doğru ekibe yönlendirir. Erken iletişim desteği kesin tanıyı beklemek zorunda değildir.

Erken müdahale neden bu kadar önemli?

Beynin en esnek olduğu erken dönemde başlanan iletişim desteği, çocuğun sosyal ve dil gelişimine en güçlü katkıyı sağlar. Bu nedenle tanı sürecini beklerken bile, etkileşim temelli destek başlatılabilir.